christoph buys ballot (1817-1890), oprichter van het knmi, was een van ’s werelds beroemdste meteorologen. als zoon van een rijke dominee studeerde hij in utrecht letteren en natuurwetenschap, tot de laatste zijn volle aandacht eiste. toen zijn materietheorie op onbegrip stuitte, nam een gefrustreerde buys ballot de ‘speelpop’ van de meteorologie ter hand. met succes. op bolwerk sonnenborgh verrees een weerkundig observatorium dat dankzij thorbecke, die het nut zag van snellere en veiligere vaarroutes naar indie, in 1854 promoveerde tot rijksinstituut. internationale roem bracht de ontdekking van het verband tussen luchtdrukverdeling en wind: de wet van buys ballot. weer en wind portretteert een veelzijdig onderzoeker, meer ‘beschouwer’ dan experimentator. buys ballot was een diplomatieke duizendpoot met tomeloze energie, bewonderd om zijn organisatorisch talent. naast knmi-directeur was hij in utrecht voltijds hoogleraar in wis- en natuurkunde en op de veluwe bezat hij landgoederen waarop hij aan bosbouw deed. kenmerkend voor zijn toewijding: toen de nederlandse poolexpeditie van 1882-1883 ingevroren raakte, stond buys ballot met zijn ganse familiekapitaal garant voor een reddingsoperatie. dirk van delft is oud-directeur van rijksmuseum boerhaave. met zijn biografie over kamerlingh onnes won hij in 2005 de nwo eurekaprijs voor wetenschapscommunicatie. zijn monumentale biografie over lorentz (samen met frits berends) is in 2021 bekroond met de boerhaave biografie prijs. over heike kamerlingh onnes: ‘zijn ambitie de wetenschapsgeschiedenis vooruit te helpen en tegelijk een groot publiek aan te spreken, maakt van delft volledig waar.’ nrc ‘het is een zeer leesbaar monument voor een van de grote mannen van de nederlandse wetenschap.’ de volkskrant over lorentz: ‘een deskundige, heldere, rijke en sprankelend geschreven biografie.’ juryrapport nederlandse biografieprijs 2021