wat gebeurt er wanneer de overtuigingen waarmee je ten strijde trekt, botsen met de werkelijkheid van oorlog? in *wat is geweest* volgt riemer riemersma de jonge friese dienstplichtige soldaat jansma tijdens het nederlandse militaire optreden in indonesie. jansma vertrekt in 1947 met het idee dat hij helpt om mensen te bevrijden en ‘rust en orde’ te herstellen. eenmaal op java begint zijn vertrouwde wereldbeeld steeds verder af te brokkelen. de dagelijkse oorlogspraktijk, de omgang met de indonesische bevolking en de gesprekken met zijn dienstkameraden dwingen hem na te denken over vrijheid, geloof, gezag en persoonlijke verantwoordelijkheid. kan een volk dat zelf pas van een bezetting is bevrijd, een ander volk zijn vrijheid onthouden? riemersma baseerde deze indringende docu-fictie mede op zijn eigen ervaringen als dienstplichtig militair tijdens de indonesische onafhankelijkheidsoorlog. soldaat jansma fungeert daarbij als zijn alter-ego. voor riemersma werd het schrijven een middel om zijn posttraumatische stressstoornis (ptss) en de door zijn oorlogservaringen versterkte twijfels en gewetensconflicten een plek te geven. de oorspronkelijke friestalige uitgave *hwat west hat* verscheen in 1965. deze nederlandse vertaling van henk logtenberg wordt aangevuld met historische, biografische, psychologische, literaire en maatschappelijke perspectieven. via een qr-code en link krijgt de lezer bovendien toegang tot een digitale bladereditie van de oorspronkelijke friestalige uitgave.