dit boek is een praktische handleiding bij het beoefenen van pranayama. alle onderdelen van de traditionele pranayama komen hierbij aan bod. specifieke aspecten zijn de werking van het middenrif en daarmee de ademenergetische druk. daarnaast gaat het vooral om een systematische inleiding in het veld van de ademenergie, die voor een groot deel samenvalt met de algemene levensenergie. de opzet is vooral die van een experimenteel onderzoek. steeds wordt een beroep gedaan op de eigen ervaring om mentaal en gevoelsmatig een goede proefondervindelijke kennis te verkrijgen ('doe dit; wat ervaar je dan?') en het bevrijdende inzicht te bevorderen. uit het voorwoord bij de tweede druk het is verheugend dat er nu een tweede druk van pranayama ligt. de eerste druk heeft zijn weg gevonden naar mensen die het de moeite waard vonden met ademenergetische oefeningen aan de slag te gaan. velen vertelden dat de oefeningen hen geweldig hielpen meer vrijheid te ervaren. diverse opleidingen tot yogadocent gebruiken het als lesboek. er waren veel enthousiaste besprekingen in de tijdschriften. bij het klaarmaken van de tweede druk was er de mogelijkheid de tekst te verbeteren. verschillende delen zijn flink bijgewerkt op grond van nieuwe inzichten, vooral de hoofdstukken 10 en 19. tekstuele fouten, vooral veroorzaakt bij de productie, zijn rechtgezet. ... ook de tweede herziene druk zal voor velen een goede leidraad kunnen zijn op het pad van bewustwording en bevrijding.