de werkgroep montessori leren werkte 2 jaar aan het schrijven van een nieuw basisstuk voor scholen voor voortgezet montessori-onderwijs (vmo-scholen). vijftien jaar eerder was zo'n stuk ook al gemaakt, maar binnen de vmo-scholen bestond de behoefte om opnieuw vast te leggen wat men nu eigenlijk karakteristiek vindt aan voortgezet montessori-onderwijs. die behoefte werd mede gevoed door de resultaten van de eigen visitatie en door het verschijnen van de nota 'het montessorionderwijs in de 21e eeuw', waarin de montessorivereniging als geheel haar uitgangspunten opnieuw had vastgelegd. het werk van de werkgroep heeft geresulteerd in zes karakteristieken voor voortgezet montessori-onderwijs. in april 2007 hebben de vmo-scholen deze karakteristieken als richtingggevend voor hun onderwijs bepaald. in deze publicatie worden de karakteristieken voorzien van praktijkvoorbeelden. deze laten zien op welke wijze scholen de karakteristieken in de praktijk brengen. tegelijk laten de voorbeelden zien dat de uitwerkingen nog niet af zijn en dat er nog genoeg te vragen en te wensen overblijft. hopelijk biedt deze bundeling inspiratie aan vmo-docenten, schoolleiders en andere geinteresseerden om op de eigen school de karakteristieken verder uit te werken. over de auteur(s): michael rubinstein was docent aan een school voor voortgezet montessorionderwijs en werkt nu als zelfstandig onderwijsadviseur.