het handboek palliatieve zorg is het eerste handboek dat integraal aandacht besteedt aan palliatieve zorg in nederland in al haar facetten. na een cultuurhistorische inleiding geeft dit boek een uitgebreid overzicht van wat onder palliatieve zorg verstaan moet worden. hierna komen de verschillende stervensscenario’s aan de orde en worden de belangrijkste vormen van symptoombestrijding beschreven. ook psychologische problematiek, existentiele vragen en geloofsvragen komen aan de orde, evenals de betekenis van rituelen in de laatste levensfase. tevens beschrijft het handboek beslissingen rond het levenseinde en het niet starten of staken van behandelingen. in hoofdstuk 8 wordt er stilgestaan bij palliatieve sedatie in de terminale fase. ten slotte is er aandacht voor de organisatie van de palliatieve zorg, de juridische aspecten van het overlijden en schriftelijke wilsverklaringen. het vaak moeilijke probleem van wetenschappelijk onderzoek bij patienten in de laatste levensfase wordt uiteengezet. de hoofdstukken zijn geschreven door deskundige hulpverleners die de palliatieve zorg binnen hun vakgebied van nabij kennen. naast medisch-technische beschrijvingen geven zij vooral praktische aanwijzingen hoe in bepaalde situaties te handelen. hun ervaringen en adviezen illustreren het brede kader van zorg en zorgverleners die betrokken zijn bij palliatieve zorg. dit boek is bedoeld voor hulpverleners die in de dagelijkse praktijk betrokken zijn bij de begeleiding van patienten in hun laatste levensfase. het heeft een brede opzet en richt zich op huisartsen, verpleeghuisartsen, medisch specialisten en op hen die daarvoor in opleiding zijn. daarnaast is dit boek van belang voor andere hulpverleners, zoals verpleegkundigen, fysiotherapeuten, psychologen en geestelijk verzorgers.