in de archieven van het rijksarbeidsbureau bleek niet eerder gepubliceerde en onderzochte correspondentie aanwezig over de vrijstelling van studenten voor de tewerkstelling tijdens de tweede wereldoorlog. de brieven van ambtenaren, van secretaris-generaal prof. dr. jan van dam van het departement van opvoeding, wetenschap en kultuurbescherming, van rectoren van scholen, universiteiten en van hooggeplaatste juristen laten zien hoe zij samen ruimte zochten in de tirannie van de onderdrukkende regels om de tewerkstelling van studenten te voorkomen. in het bijzonder blijkt dat waar de correspondentie ‘de notarieelen’ betrof. de gebeurtenissen in de tweede wereldoorlog leren vandaag de dag nog over de gevaren van extremistische ideologieen en het belang en de kwetsbaarheid van democratieen en internationale betrekkingen. deze publicatie past bij deze tijd waarin archieven over de arbeidsinzet 1940-1945 en het centraal archief bijzondere rechtspleging over collaboratie steeds meer openbaar gemaakt worden en er aandacht is voor de meest uiteenlopende, individuele oorlogsherinneringen. worstelingen om de arbeitseinsatz van studeerenden in oorlogstijd (1940-1945) is voor iedereen die rechten heeft gestudeerd en degenen die geinteresseerd zijn in woii, slavernij of nationaalsocialisme.