opvliegers, slaapgebrek, stemmingswisselingen: alle vrouwen krijgen na hun veertigste te maken met hormonale veranderingen, en velen van hen hebben last van de ‘typische’ verschijnselen die daar volgens de medische wereld bij horen. maar de overgang is geen zuiver medische aangelegenheid. zij is ook een cultureel fenomeen en verbonden met ideeen over schoonheid, ouderdom en de rol van de vrouw. klachten zijn ook niet universeel. in het westen krijgen vrouwen vaak opvliegers, in andere delen van de wereld niet. hoe komt dat? vaak wordt gedacht dat de overgang pas sinds kort de aandacht krijgt die zij verdient. we denken dat vrouwen vroeger niet oud werden en daarom vrijwel nooit in de overgang kwamen, maar niets is minder waar. de overgang is al eeuwenlang onderwerp van discussie. vrouwen waren er bang voor en dokters verzonnen de wreedste behandelingen. niet voor niets werd vroeger ook wel gesproken van de ‘moordjaren’: een periode waarin de gezondheid en het leven van vrouwen (en soms ook hun naasten) daadwerkelijk gevaar liep. in wisseljaren beschrijft historica rina knoeff met veel oog voor detail hoe vrouwen, artsen, echtgenoten en anderen de menopauze in wisselende gedaanten ondergingen en beschreven. haar uiterst boeiende verhaal laat zien hoe klachten en symptomen met de tijd veranderden, en hoe geschiedenis en cultuur nog altijd bepalen hoe vrouwen de overgang ervaren.