als zorgontvangers vanwege hun beperkingen niet goed duidelijk kunnen maken wat zij willen, wat dan? in dit essay wordt bepleit het niet over te nemen en het ook niet op te geven. beter is het om zoekend en tastend te ontdekken wat mogelijk gevraagd en bedoeld wordt. hoewel dat niet eenvoudig is, doen goede professionals dat, alle dagen en tussen de bedrijven door. wat ze dan doen, kan uitstekend worden uitgelegd. wij noemen het ‘alledaagse hermeneutiek’ en geven er een gedegen uitleg van. door zo te werk te gaan wordt tegelijk de gebruikelijke opvatting van ‘autonomie’ gewijzigd in ‘relationele autonomie’, dat wil zeggen dankzij de ander autonoom kunnen zijn. in het essay worden deze relationele autonomie en de vragen waarmee ze omgeven is, nauwgezet uitgewerkt. het resultaat is een onderbouwde handreiking aan professionals wanneer ze zorg geven aan clienten die het zelf niet (goed) kunnen zeggen, in de gehandicaptenzorg, ggz, verpleegzorg of waar dan ook: die professionals moeten het dus zeggen en dat kan verantwoord en zonder paternalisme gebeuren.