we begrijpen niets van de politiek van de laatste decennia als we het vraagstuk van het klimaat niet centraal stellen, dat is de prikkelende hypothese van filosoof bruno latour. de klimaatkwestie behoort tot de kern van de geopolitiek en is rechtstreeks verbonden met ongelijkheid en onrechtvaardigheid. dit blijkt uit de terugtrekking van de verenigde staten uit het parijse klimaatakkoord, de toename van migratiestromen als gevolg van oorlogen en klimaatmutatie en de brexit. het is alsof een groot deel van de elites het ideaal van een gedeelde wereld heeft opgegeven. om weerstand te bieden aan deze situatie moeten we een gemeenschappelijke orientatie vinden. daarvoor is een kaart nodig met de posities van het nieuwe politieke landschap. bruno latour geeft een overtuigende aanzet tot het tekenen van zo’n kaart en besluit met een pleidooi voor het europa waarin hij zou willen landen. kunnen we politiek herdefinieren als wat ons terugvoert naar de aarde?