ik heb meer lef gekregen. de durf om vooruit te gaan. ik wilde eerst wel maar kon net de stap niet zetten. nu wel. ook dingen doen die moeten, maar die nare herinneringen oproepen, ik doe ze nu toch. heb er de kracht voor nu. ik heb geleerd mezelf aan te moedigen. ik kan mezelf in het hier en nu houden, kromme gedachten bijsturen en me ontspannen. weer beter onder de mensen zijn, het maakt me nog wel moe, maar ik doe het wel en geniet er zelfs van. vroeger en verder is een cursus voor volwassenen die vroeger seksueel misbruik of lichamelijk geweld meemaakten. in hun dagelijks leven worden mensen met een dergelijk trauma belemmerd door nachtmerries, problemen met (te veel of te weinig) woede, wisselende stemmingen, weinig zelfvertrouwen, en gevoelens van schuld, schaamte en zinloosheid. dit werkboek is er voor deze mensen, voor cursisten, voor jou. in vroeger en verder krijg je uitgebreid uitleg over je klachten. door de informatie die je aangereikt krijgt, begrijp je beter waardoor problemen worden uitgelokt en dat is de eerste stap bij het onder controle krijgen ervan. herkenning en erkenning door anderen helpt je je minder te schamen of schuldig te voelen en de klachten te accepteren. in de cursus krijg je vaardigheidstrainingen en cognitieve therapie om jouw leven te verbeteren door: * minder nachtmerries * betere concentratie * beter te kunnen slapen * meer ontspanning * leren om te gaan met heftige gevoelens * een beter zelfbeeld en meer zelfvertrouwen te krijgen * assertiever te worden * minder te gaan vermijden de cursus helpt om patronen van voelen, denken en doen - ontstaan vanuit vroeger - te doorbreken om verder te kunnen met je leven en je kracht beter te benutten. het boek biedt toegang tot een website met onder andere ontspannings- en ademhalingsoefeningen. deze oefeningen komen in de cursus aan bod en kun je thuis toepassen. ethy dorrepaal, psychiater, psychotherapeut en ggz-psycholoog, en kathleen thomaes, psychiater, hebben beiden ruime ervaring met het geven en superviseren van deze cursus. nel draijer heeft als klinisch psycholoog, psychotherapeut en psychoanalytica jarenlange ervaring in de behandeling van mensen met een geschiedenis van een complex trauma. de auteurs hebben wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werking en effectiviteit van deze cursus.