de maatschappij is fors aan het veranderen en dat heeft een groot effect op het onderwijs. om te kunnen anticiperen op alle veranderingen, lijkt het ontwikkelen naar een professionele leergemeenschap voor het onderwijs een zeer kansrijke aanpak. onderwijsmensen bepalen dan samen hoe hun leerlingen het beste kunnen leren (een rijnlandse benadering van onderwijs) en focussen op het zo goed mogelijk inrichten van het leerproces. dat vraagt hoogwaardig vakmanschap van leraren, schoolleiders en andere onderwijsmensen. opvallend genoeg staat een belangrijke motor achter de ontwikkeling van vakmanschap, strategisch human resource beleid, nog in de kinderschoenen en heeft het vaak een instrumenteel karakter. in het eerste deel van dit boek wordt gekeken naar ontwikkelingen in het onderwijs en worden diverse aspecten van een professionele leergemeenschap verkend. ook het belang van professionele ruimte is een belangrijk thema. in het tweede deel worden vier centrale processen uitgewerkt: samen onderzoeken en veranderen, samen werken, samen leren en samen leiden. het vakmanschap van de onderwijsmedewerker is daarbij het uitgangspunt. in het derde en laatste deel worden de mogelijkheden verkend van verschillende hr-instrumenten die kunnen bijdragen aan het ontwikkelen naar een professionele leergemeenschap.