als we spreken over verantwoordelijkheid dan ligt daarin vaak een oordeel besloten over wat anderen of wijzelf doen. soms voelen mensen zich ergens verantwoordelijk voor zonder dat ze er verantwoordelijk voor zijn. we beseffen niet altijd dat we met elke keuze invloed hebben en de situatie veranderen voor onszelf en voor anderen. met welke keuze tonen we verantwoordelijkheid? dat is de vraag waarvoor we staan. het wordt steeds duidelijker dat er in de maatschappij vraagstukken zijn die we alleen gezamenlijk kunnen oplossen. maar gemeenschappelijke belangen dienen, staat op gespannen voet met onze individuele keuzevrijheid. als participatie en verbinding belangrijker worden dan zelfstandigheid en individueel succes zal de cultuur van onze samenleving veranderen. individuele verantwoordelijkheid krijgt dan een nieuwe betekenis. ons vermogen verantwoordelijkheid te nemen, groeit als we beseffen dat we alleen in vrijheid verantwoordelijkheid kunnen nemen. daarnaast is het belangrijk de relatie te kennen tussen bewustzijn, hechting, rechtdoen en onrecht veroorzaken, loyaliteit, bewustzijnsontwikkeling en verantwoordelijkheid nemen. deze relaties komen uitgebreid aan bod in dit boek. zo geeft dit boek inzicht in hoe we verantwoordelijkheid nemen.