in de tweede helft van de 20e eeuw werd de nederlandse politiek gedomineerd door drie ideologische hoofdstromen. het cda en zijn voorgangers arp, chu en kvp representeerden het christendemocratische gedachtegoed, de pvda het sociaaldemocratische en de vvd het liberale denken. in de eerste decennia van de 21e eeuw is het echter voorbij met hun gezamenlijke dominantie. de hoofdstromen zijn smaller geworden, enkele lijken soms op te drogen, en links en rechts ervan zijn diverse nieuwe politieke stromen en stroompjes ontstaan. het politieke driestromenland van weleer is veranderd in een door varieteit gekenmerkte delta. in van driestromenland tot delta? onderzoekt een verscheidenheid aan auteurs hoe nederland zich in deze periode politiek-ideologisch en organisatorisch heeft ontwikkeld. tevens wordt beschreven wat zoal de mogelijke gevolgen zijn van het verdwijnen van het vertrouwde driestromenland en de ontwikkeling van de politieke delta voor democratie, bestuur en regeerbaarheid van nederland. tom louwerse is universitair hoofddocent politieke wetenschap aan de universiteit leiden. rudy andeweg is emeritus hoogleraar empirische politicologie aan de universiteit leiden. joop van holsteyn is hoogleraar politiek gedrag en onderzoeksmethoden aan de universiteit leiden. josje den ridder is wetenschappelijk medewerker bij het sociaal en cultureel planbureau.