in het pamflet 'tegen oorlog' werkt de grote humanist erasmus (1469-1536) zijn kritiek op het geweld van kerk en staat op overtuigende wijze uit. hij baseert zich daarbij op de leer van christus, waarvan hij weinig terugzag in de praktijk van alledag, noch bij de geestelijkheid noch bij de wereldlijke machthebbers. in plaats van volk en vorsten jezus' boodschap van broederliefde en geweldloosheid te onderwijzen nam de kerk actief deel in het geweld door wederzijds legers en wapenen te zegenen. in europa rond 1500 hoorde iedereen tot dezelfde rooms-katholieke kerk, dus christenen werden aangemoedigd om medechristenen te vermoorden. die broedermoord kenmerkte alle europese oorlogen tot op de dag van vandaag. in het heden vermoorden russen en oekraieners elkaar, terwijl de meeste strijders als kind in de orthodoxe kerk zijn gedoopt. als het gaat om een principiele stellingname inzake oorlog en vrede is dit pamflet nog net zo actueel als vijfhonderd jaar geleden.