een gereedschapskist of wetenschappelijke toverstok met tips en trucs voor het oplossen van gedragsproblemen bestaat niet. we zullen het met iets anders moeten doen. daarover gaat het boek gedragsproblemen in scholen (acco, 2009). na het verschijnen ervan kregen de auteurs van vele kanten het verzoek om, passend bij dit boek, trai- ningsmateriaal uit te werken voor de lerarenopleidingen en de opleidingen 'master special educational needs'. het moest ook bruikbaar zijn voor de nascholing van schoolteams in het primair en het voortgezet onderwijs, inclusief het speciaal onderwijs. deze publicatie komt aan dit verzoek tegemoet. met het trainingsmateriaal willen de auteurs leraren en studenten stimuleren om in hun klas (en school) op een probleem-oplossende manier te denken en te handelen bij gedragsproblemen. niet de problemen staan centraal, maar vooral de oplossing ervan. komen onder meer aan bod: een analyse van moeilijke praktijksituaties, de ontwikkeling van geldige intuitieve oordelen, goede en minder goede ingrepen van leraren, concrete handvatten voor groeps- en leerlingbesprekingen en de systematische opbouw van preventie en aanpak van gedragsproblemen. het trainingsmateriaal is veelvuldig in de onderwijspraktijk beproefd, zowel in nederland als daarbuiten.