zelfstandigheid en participatie van burgers zijn de laatste jaren steeds belangrijker geworden. de zorgkracht van sociale netwerken en de betrokkenheid van de samenleving zijn door de overheid nadrukkelijk als uitgangspunt genomen. van professionals in (gezondheids)zorg en welzijn wordt verwacht dat zij mensen begeleiden bij het versterken van hun zelfregie en het vitaliseren en betrekken van hun netwerk bij het omgaan met problemen. in sterk met een vitaal netwerk staan empowerment en het inzetten van de sociaal netwerkmethodiek voorop. door de eigen kracht te stimuleren van zowel clienten en hun naasten, als van mantelzorgers en vrijwilligers, kom je tot bij de situatie passende samenwerking en duurzame oplossingen. dit resulteert in het optimaliseren van de kwaliteit van leven, ingebed in een vitaal netwerk. in deze derde druk zijn de ervaringen van de gebruikers van de eerdere drukken verwerkt en zijn recente ontwikkelingen en actueel onderzoek opgenomen. het boek sluit hierdoor opnieuw perfect aan bij zowel de opleidingen als de praktijk. belangrijke vernieuwingen in de derde druk zijn: * toegenomen belang van positieve gezondheid. * ervaringen met de wmo 2015. * ruimte voor zowel de (gezondheids)zorg- als de welzijnsprofessional en voor interprofessioneel werken. * een nieuw hoofdstuk waarin reflectie en het ethisch perspectief extra aandacht krijgen. * aandacht voor de capabilitybenadering. * van diversiteit naar superdiversiteit. * nog meer didactische tools op de bijbehorende website. het boek is geschreven voor studenten van opleidingen in zorg en welzijn en voor professionals in alle velden van de zorg-, hulp- en dienstverlening. maria scheffers heeft veel ervaring in het begeleiden van jongeren en volwassenen. zij was onder meer groepsleider, maatschappelijk werker en werkbegeleider. vanaf 2008 had zij haar eigen bureau voor coaching en training. naast de trainingen op maat die zij gaf aan professionals in (gezondheids)zorg, welzijn en maatschappelijke dienstverlening is zij gastdocent bij verschillende opleidingen hogere sociale studies.