leidinggeven in het onderwijs voelt soms aan als lopen door mul zand. leidinggevenden hebben te maken met complexe situaties en moeten het hoofd bieden aan lastige omstandigheden. meer dan eens hebben ze daar niet of nauwelijks invloed op. hoe meer aandacht ze geven aan het zand dat op hun pad ligt, hoe minder oog ze hebben voor de omgeving en hoe meer negatieve energie er vrijkomt. misschien is dat een van de belangrijkste oorzaken van het landelijk tekort aan schoolleiders dat op dit moment zelfs hoger is dan het lerarentekort. waar leidinggevenden wel invloed op hebben, is hoe ze omgaan met het zand waar ze doorheen moeten. actief en praktisch aan de slag gaan met wat ze op hun pad tegenkomen zorgt voor positieve energie. de stapstenen in dit boek helpen daarbij. de stapstenen zijn gegroepeerd rond een aantal belangrijke thema’s die antwoord geven op de waarom- en waartoe-vraag (collectieve ambitie), de hoe-vraag (met moed) en de wat-vraag (aan de slag met je mensen en aan de slag met jezelf). de stapstenen leggen steeds een link met de volgende acht aspecten, die in deel 2 van het boek aan de hand van een visual worden uitgewerkt: * collectieve ambitie * inspireren * communiceren * duidelijk zijn over resultaat en feedback geven * assertief optreden * hitteschild zijn * een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude * sturen op flow de thema’s en de bijbehorende stapstenen geven de leidinggevende vaste grond en daarmee stevigheid onder de voeten. daardoor kan hij meer oog hebben voor de omgeving en van beslissende betekenis zijn voor mensen die daar werken! de auteurs van dit boek hebben allemaal ruime ervaring vanuit verschillende rollen in het onderwijs. ze houden van onderwijs en van de mensen die in het onderwijs werken. als trainers en coaches zijn ze dagelijks aan het werk met leidinggevenden in het onderwijs.