eeuwenlang was nederland betrokken bij slavenhandel en slavernij, een geschiedenis van uitbuiting en onverholen racisme. dat verleden speelde zich niet alleen ver weg af, in afrika en de cariben, ook dichtbij zijn er sporen van terug te vinden. zo ook in leiden zoals deze gids in een vierluik laat zien. 'zwart en wit' biedt vignetten van zwarte mensen, al dan niet slaaf, die ooit in leiden woonden, en van witte leidenaren die iets met hen te maken hadden. in het volgende hoofdstuk passeren prominente stadsgenoten die betrokken waren bij de atlantische slavenhandel en slavernij de revue. onder de noemer 'universiteit en intellectuelen' wordt besproken hoe de universiteit en haar studenten, docenten en andere intellectuelen in leiden zich al dan niet - vooral dat laatste - uitspraken over de slavernij. tenslotte biedt 'collecties en schilders' een rondgang langs leidse musea en bibliotheken waar nu nog sporen van het slavenverleden zijn te vinden. gert oostindie is directeur van het koninklijk instituut voor taal-, land- en volkenkunde (kitlv-knaw) en hoogleraar koloniale en postkoloniale geschiedenis aan de universiteit leiden. karwan fatah-black is universitair docent sociale en economische geschiedenis is leiden. hij promoveerde in 2013 op onderzoek naar suriname in de achttiende eeuw. momenteel doet hij onderzoek naar stadsslavernij en het ontstaan van de afro-surinaamse gemeenschap in paramaribo.