een van de belangrijkste ooggetuigenverslagen uit het concentratiekamp in auschwitz – voor het eerst vertaald in het nederlands filip muller werd in april 1942 naar auschwitz gedeporteerd omdat hij joods was. hij werd gedwongen om als lid van het sonderkommando in de gaskamers en crematoria te werken. dat hij dat ruim tweeenhalf jaar heeft kunnen volhouden is uitzonderlijk: verreweg de meeste leden van het sonderkommando werden na enige tijd omgebracht, ze wisten te veel. muller overleefde niet alleen het kamp, waar hij door ziekte en zelfmoord gedachten gekweld werd, maar ook de dodenmars in januari 1945. hij is een van de weinige gevangenen die zoveel mensen zag sterven en die zelf leefde om het te kunnen vertellen – in claude lanzmanns documentaire shoah en in dit unieke ooggetuigenverslag. arnon grunberg, die eerder de bloemlezing bij ons in auschwitz samenstelde, voorziet filip mullers getuigenis van een inleiding.