een uitnodiging tot beleven smartvreugdemens is een pleidooi om tot beleven te komen van wat je te beleven krijgt. beleven is: tot je door laten dringen, doormaken, inzien. daar komt het weinig van, we gaan door zonder ergens bij stil te staan. dat is zorgelijk. niet beleven maakt je kwetsbaar, geirriteerd, angstig. terwijl we juist in moeilijke tijden komen, waar we tegen opgewassen moeten zijn. er wordt alle kracht van ons gevraagd. hoe vind je die? wel aandacht hebben voor wat je overkomt, of het nu smart is of vreugde – het maakt je sterk, het maakt je blij. die de confrontaties met zichzelf aangaat, kan de confrontatie aan met de wereld. dit is wat we nodig hebben. smartvreugdemens is te zien als het uitroepteken na het boek: waarachtigheid. waarachtigheid is een pleidooi om eerlijk naar jezelf te zijn. om toe te geven wat niet klopt en om dat bij jezelf te veranderen. ook dat maakt je sterk. door de moed om dit ook echt te beleven. smartvreugdemens, zo werd de held gilgamesj genoemd: degene die alles aangaat, van vreugde naar verdriet, van verdriet weer naar vreugde. het hele leven.