aan boord van een passagiersschip onderweg van new york naar buenos aires bevindt zich de wereldkampioen schaken mirko czentovic: een man die buiten het schaakbord om slechts over rudimentaire intellectuele vermogens beschikt, maar wiens mechanische en onverbiddelijke talent voor het spel hem naar de wereldtop heeft gevoerd. wanneer de naamloze verteller erin slaagt om hem samen met een aantal medepassagiers voor een schaakpartij uit te dagen, schiet de anonieme, geheimzinnige medepassagier dr. b. hen te hulp. stefan zweig (1881–1942) schreef zijn schaaknovelle tussen 1938 en 1941. als oostenrijkse schrijver, journalist en biograaf behoorde hij in het interbellum tot de meest gelezen en vertaalde auteurs ter wereld, en stond hij bekend om zijn psychologische gevoeligheid en humanistische wereldbeeld. als jood en overtuigd pacifist werd hij tot ballingschap gedwongen: na een politie-inval in zijn huis in salzburg emigreerde hij naar engeland en trok hij in 1940 verder naar de verenigde staten, om zich uiteindelijk in augustus 1941 in het braziliaanse petropolis te vestigen. de publicatie van zijn schaaknovelle – waarin de destructieve kracht van obsessie, de impact van totalitaire onderdrukking op het individu en de psychologische gevolgen van isolatie indringend naar voren komen – maakte hij niet meer mee. hij voltooide het manuscript kort voor zijn zelfmoord (samen met zijn vrouw lotte) in februari 1942. nog steeds is de schaaknovelle zijn meest gelezen werk en behoort het onmiskenbaar tot het literaire werelderfgoed.