monumento nashonal santana kolebra berde op curacao is niet altijd de monumentale begraafplaats geweest die men nu kan bezoeken. in de slavernijtijd was het een plantage, later een cultuurtuin die moest helpen om armoede te bestrijden en vanaf 1929 een openbare begraafplaats ook bekend als het kerkhof van de schande. na de sluiting ervan in de jaren 60 verwaarloosde de plek. de natuur overgroeide de honderden graven van onbekende mensen, waaronder vele nazaten van slaafgemaakten, arme afro-curacaoenaars die men alleen een laatste rustplek gunde tussen zondaars, ongelovigen, ongedoopten en andere de koloniale samenleving onwelgevallige personen. onder hen ook de slachtoffers van de aprilmoorden. op 20 april 1942 liep een staking van 400 chinese zeelieden werkzaam bij de curacaosche petroleum industrie maatschappij (cpim) uit op een bloedbad aangericht door ordebewakers van de overheid en de cpim. de doden werden dezelfde dag nog snel en anoniem begraven in een massagraf op kolebra berde. die gebeurtenis kwam in 2003 opnieuw onder de aandacht via de toen opgerichte stichting eerherstel oorlogsslachtoffers curacao (seoc). de seoc vocht decennia voor erkenning van de chinese slachtoffers. tegelijk liet de stichting de begraafplaats grondig renoveren en door bisschop mgr. luis secco alsnog wijden. in 2012 erkende de curacaose regering officieel de slachtoffers en de begraafplaats werd een nationaal monument. de tijd is gekomen om aandacht te vragen voor de andere hier anoniem begraven personen. de nieuwe stichting eerherstel nazaten slaafgemaakten santana kolebra berde (sens-skb) organiseerde op 1 juli 2026 de eerste jaarlijkse herdenking voor alle nazaten van slaafgemaakten die een naamloos graf vonden op santana kolebra berde. bij de gelegenheid van die eerste herdenkingsmanifestatie hoort dit boek, met een beschrijving van de geschiedenis van de begraafplaats en de locatie. daarnaast maakt dit boek een begin met het openbaar maken van de tot op heden bekende identiteiten van aldaar begraven personen. daartussen, en zeker ook tussen de honderden graven van onbekenden, bevinden zich veelal arme curacaose nazaten van slaafgemaakten. nizaar makdoembaks is een voormalige huisarts. hij publiceerde eerder meer dan twintig studies over de geschiedenis van de voormalige nederlandse kolonien, waaronder de aprilmoorden (2012), killing camp suffisant (2017) journalist louis doedel kalt¬gestellt in wolffenbuttel (2021) en corruptie in suriname (2025).