drie religies, twee continenten, vijf landen: een korte typering van het veelbewogen leven van samuel pallache. geboren omstreeks 1550 in fez in een marokkaans-joodse familie van spaanse origine, werd pallache gezant van de koning van marokko in de republiek der zeven verenigde provincien, koopman en piraat. op last van de spaanse ambassadeur werd hij gevangengezet in londen en na inmenging van stadhouder prins maurits weer vrijgelaten, maar als voormalig dienaar van de spaanse koning was hij tegelijkertijd verwikkeld in een complex dubbelspel. als 'barbarijnse' jood speelde hij een rol van betekenis in het vroegste synagogale leven in amsterdam, maar hij en leden van zijn naaste familie overwogen ook een bekering tot het katholicisme. samuel pallache overleed in 1616 en ligt begraven op beth haim, de portugees-israelitische begraafplaats in ouderkerk aan de amstel. om het verhaal van pallache te reconstrueren hebben de auteurs langdurig onderzoek gedaan in archieven en bibliotheken in marokko, spanje, belgie, nederland en engeland. hun studie is in de europese en amerikaanse pers geprezen als een geslaagde microgeschiedenis van de joden in europa en van de complexe loyaliteiten en identiteiten die zij tussen en binnen verschillende werelden construeerden. -gerard wiegers is hoogleraar religiewetenschappen aan de universiteit van amsterdam en voorzitter van de leerstoelgroep religiestudies. -mercedes garcia arenal is hoogleraar aan de hoge raad voor wetenschappelijk onderzoek csic in madrid.