wie het nederlandse volk een spiegel wil voorhouden, kan niet beter doen dan het te confronteren met zijn koloniale verleden. dat doet cees fasseur in de rede bij zijn afscheid van de universiteit leiden. nederland wilde indonesie ontwikkelen en op een hoger peil brengen. wat van dit ideaal overbleef wordt duidelijk aan de hand van de opleiding van indonesische juristen. raciale vooroordelen vertraagden de oprichting van een rechtsschool, opmaat tot een juridische faculteit in batavia. pas de krachtige persoonlijkheid van snouck hurgronje, de befaamde islam-kenner, doorbrak de impasse.