in dit boek worden de diagnostische en therapeutische vaardigheden die medische studenten in hun de opleiding tot basisarts onderwezen krijgen en waarbij instrumentarium nodig is, beschreven. voorbeelden zijn arteriepunctie, infuus aanleggen, katheteriseren en hechten. de nadruk ligt op de wijze waarop de vaardigheid moet worden uitgevoerd, met aandacht voor diverse methoden en voor de diversiteit van patienten. daarnaast komen hygiene, (contra) indicaties, materialen, mogelijke complicaties en nazorg aan de orde. praktische vaardigheden vormt met leerboek anamnese en fysische diagnostiek een serie boeken die de totale consultvoering met klinische vaardigheden beschrijven en aan veel faculteiten voor het vaardigheidsonderwijs aan medische studenten wordt gebruikt. dit naslagwerk geeft u kosteloos toegang tot een speciale website. hierop vindt u ruim 90 films waarop de uitvoering van bijna alle vaardigheden nauwgezet in beeld is gebracht. onontbeerlijk voor het zich eigen maken van die vaardigheden. in de tweede grondig herziene druk is de indeling gewijzigd en zijn een aantal nieuwe onderwerpen opgenomen zoals botnaald en mrsa-kweken. de redactie heeft, in overleg met leden van de nvmo-werkgroep klinische vaardigheden, consensus bereikt over de voor de coschappen relevante onderwerpen.  dit boek vormt nog meer een breed gedragen richtlijn voor het vaardigheidsonderwijs in nederland.