een op de vijf nederlanders heeft last van chronische pijn iedereen wil graag een pijnloos leven, en toch kent iedereen pijn; kleine pijn, grote pijn, chronische pijn. pijn bij migraine, menstruatie, sporten, slijtage, bij een gebroken been of bij het stoten van een teen. pijn is iets waar je je automatisch tegen verzet, zowel onze eigen pijn als pijn bij anderen. pijn is een belangrijk signaal als waarschuwing voor ziekte of verbranding. bij ernstige ziektes is pijn een veel gevreesd fenomeen. ook zijn er veel onverklaarbare pijnen waar geen oorzaak voor kan worden gevonden. een op de vijf nederlanders heeft zelfs last van chronische pijn, dat zijn circa 2,5 miljoen mensen. pijn veroorzaakt veel leed en kost de samenleving handenvol geld. pijn doet ook veel met de geest en vice versa. het hebben van pijn is zeer beperkend voor het dagelijkse (sociale) leven. gelukkig zijn er mogelijkheden om pijn te verzachten of te behandelen. dat lukt niet altijd, dan moet er een goede manier worden gevonden om ermee te leren omgaan. dr. robert van dongen is anesthesioloog-pijnspecialist en tot zijn recente pensionering werkzaam geweest in het radboudumc en het canisius wilhelmina ziekenhuis in nijmegen. naast zijn werkzaamheden op de operatiekamer heeft hij zich de laatste vijftien jaar uitsluitend met de diagnostiek en behandeling van alle vormen van pijn beziggehouden. daarnaast was hij werkzaam in een palliatief team. zijn aandachtsgebieden waren met name het toepassen van verschillende vormen van zenuwblokkades bij pijn, de medicamenteuze behandeling van pijn bij kanker en de interdisciplinaire behandeling van complexe, chronische pijn. stichting biowetenschappen en maatschappij (bwm) verspreidt, online en in print, populairwetenschappelijke informatie over actuele thema's in de gezondheids- en biowetenschappen, geschreven door vooraanstaande wetenschappers. zij wil zo bijdragen aan het in brede kring bevorderen van inzicht in de actuele en toekomstige ontwikkeling en toepassing van de biowetenschappen, in het bijzonder de betekenis en gevolgen voor mens, dier en maatschappij.