parkeren in het ruimtelijk domein in nederland bezitten we samen 8,5 miljoen personenauto’s, ongeveer 21 miljoen fi etsen en 1,8 miljoen e-bikes. daarnaast zijn er nog vele honderdduizenden bestelauto’s, brommers, scooters motoren etc. de ruimtelijke impact van parkeren- en daarmee tevens de financiele impact – is enorm en levert regelmatig hoofdbrekens op bij (her) ontwikkelingsopgaves. hoe parkeerfaciliteiten zo in te passen dat de ruimtelijke kwaliteit niet wordt aangetast, is de vraag. een vraag die steeds pregnanter wordt in de discussie over klimaatadaptatie en in nieuwe visies op een stedelijke omgeving waar het goed wonen, werken en recreeren is. adequaat en integraal parkeerbeleid en een toegeruste organisatie zorgen voor het beheersbaar houden van dit parkeervraagstuk. deze uitgave plaatst parkeren in een ruimtelijke context. er worden handvatten gegeven hoe de parkeervraag berekend en gefaciliteerd kan worden, hoe het gebruik kan worden gereguleerd en welke wettelijke kaders op parkeren van toepassing zijn. de vele soorten parkeervoorzieningen en hun toepassingsmogelijkheden zoals we die nu kennen worden beschreven, maar ook nieuwe ontwikkelingen als de zelfrijdende auto worden benoemd. aan bod komt ook de parkeerexploitatie en de organisatie, de relevante aspecten die zorgen dat de fysieke parkeervoorzieningen bij blijven dragen aan een leefbare en bereikbare omgeving ernst bos’ specialisme is de exploitatie, organisatie en fi nanciele waardering van parkeervoorzieningen. pieter delleman heeft veel praktische ervaring opgedaan met gebiedsontwikkeling en past deze kennis toe bij het verwezenlijken van concrete en innovatieve parkeeroplossingen. martin blankendaal adviseert vooral over de ontwikkeling, het ontwerp en de haal baarheid van parkeervoorzieningen. martin is werkzaam bij de parkeeradviseur, parkeeradvies en ontwerp ed van savooyen is evenals ernst en pieter werkzaam bij spark, adviesbureau voor parkeren. ed is gespecialiseerd in integrale parkeervraagstukken in de (beleidsmatige) context van economie, ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer en milieu.