kinderen begeleiden en stimuleren is boeiend, aantrekkelijk en uitdagend. er speelt zich in het leven van baby’s, peuters, kleuters en schoolkinderen enorm veel af op het gebied van ontwikkelen en leren. kennis van de processen die zich in deze periode voltrekken, is essentieel voor de (aankomende) leraren en pedagogisch professionals in kinderopvang, zorg en onderwijs. ontwikkelingspsychologie voor onderwijs en kinderopvang biedt deze kennis op een manier die dichtbij de dagelijkse praktijk staat. in dit boek staan, naast de theorie, herkenbare voorbeelden en opdrachten over echte kinderen, vanuit de praktijk van onderwijs en kinderopvang. per leeftijdsfase worden de belangrijkste ontwikkelingen op lichamelijk, sociaal-emotioneel en cognitief gebied besproken. nieuw in deze herziene vijfde druk is de aandacht voor het ontwikkelen en leren van baby’s en peuters (0-4 jaar). zij hebben een eigen hoofdstuk gekregen. daarnaast zijn de voorbeelden in alle overige hoofdstukken meer leerplekonafhankelijk gemaakt. het boek is zo inzetbaar binnen de pabo en de opleiding tot pedagogisch educatief professional (ad of ad pep). ten slotte biedt ontwikkelingspsychologie voor onderwijs en kinderopvang een aansprekende autobiografische aanpak, die meer inzicht biedt in het eigen functioneren met kinderen als pedagogisch professional en leraar. ook de praktijk- en reflectieopdrachten in de overige hoofdstukken bieden hiertoe de middelen. een uitstekend boek voor de professional in opleiding, maar zeker ook bruikbaar voor iedereen die al in de kinderopvang, zorg en het onderwijs werkt. over de auteurs de auteurs zijn allen op verschillende wijze betrokken bij het ontwikkelen en leren van kinderen. tatjana stokhof is onderwijskundige. zij is wisselend werkzaam als groepsleerkracht, adviseur, methodeontwikkelaar en pabo docent. inge bloemers-uitdehaag is kerndocent aan de ad pep opleiding van hogeschool zeeland. als orthopedagoog en onderwijsadviseur verrichte ze onderzoek en begeleiding bij kinderen in de voorschoolse- en basisschoolperiode. ton hooijmaaijers is onderwijspedagoog en was jarenlang als docent werkzaam op verschillende pabo’s. de tekst is deels gebaseerd op het succesvolle boek de ontwikkeling van het kind van frank c. verhulst. frank c. verhulst is emeritus-hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan het erasmus mc en de universiteit van kopenhagen.