vanaf het midden van de tiende eeuw werd het beeld van europa drie eeuwen lang grotendeels bepaald door de keizers van het heilige roomse rijk. om dat voor elkaar te krijgen waren zij bij hun grote voorbeeld karel de grote in de leer gegaan. die had een groot deel van europa met grof geweld onder de voet gelopen en was vervolgens in gezelschap van een flinke strijdmacht naar rome getrokken om zich daar ‘in alle nederigheid’ door leo iii tot keizer te laten kronen. waarna hij de heilige vader stevig in de tang had genomen en hem de voorwaarden voor vreedzame co-existentie had gedicteerd. goed voorbeeld deed in de loop van de eeuwen goed volgen. otto i, otto iii, hendrik iv, hendrik v, frederik barbarossa, hendrik vi, otto vi etc. worden een voor een met al hun hebbelijkheden voor het voetlicht gebracht. de historicus die er voor kiest in deze baaierd als gids te dienen, moet van goeden huize zijn. hij dient over een indrukwekkende feitenkennis te beschikken. het helpt als hij daarnaast de kunst verstaat op een meeslepende manier zijn verhaal te doen, liefst gekruid met het aroma van zijn eigen verbazing en op smaak gebracht met een vleugje ironie. de auteur cas van houtert heeft in vier eerder verschenen uitgaven van ijzer bewezen dat hij daartoe in staat is. in zijn nieuwe boek, getiteld onder god en boven de mensen, toont hij opnieuw zijn meesterschap. van cas van houtert verscheen eerder bij ijzer: middeleeuwers tussen hoop en vrees het weergaloze bestaan van keizer frederik ii (1194-1250) de kerk waakt in de slaapkamer (liefde in de middeleeuwen) dichters leiden de dans (liefde in de middeleeuwen)