de oorlog in oekraine heeft veel overeenkomsten met de aanloop naar de tweede wereldoorlog. het lijkt wel alsof de geschiedenis zich herhaalt en dat we weinig geleerd hebben van het verleden. het afwachtend reageren op een dictator met een annexatiedrift herhaalt zich. opnieuw zien we mensonterende taferelen waarbij miljoenen onschuldigen mensen moeten vluchten voor oorlogsgeweld en proberen uit de klauwen van ondemocratische leiders te blijven. deze familiegeschiedenis vertelt het verdrijvingsverhaal van else gobel en ernst umlauf. ze zijn het doelwit van haat en worden op een onmenselijke manier uit hun geboorteland verdreven. in het geruineerde duitsland worden deze ontheemden als indringers gezien. tegen de achtergrond van ‘de grote geschiedenis’ laat de schrijver ons kennismaken met dit gewone gezin dat alles achter moest laten en daarna ‘nooit meer thuis’ kon zijn. al lezend ontdek je hoeveel gelijkenissen er zijn met de ‘militaire operatie’ in oekraine. het is bedroevend dat anno 2022 nog steeds zoveel mensen op de vlucht zijn en mensenrechten in dictatoriale regimes ‘in duisternis’ geschonden worden.