nederland in de twintigste eeuw op het eerste gezicht was nederland in de twintigste eeuw een eiland van rust in een europese zee van omwentelingen en massabewegingen. toch kende ook nederland ingrijpende veranderingen: terwijl de omringende landen hun weerbare mannen naar de loopgraven stuurden, werd hier in 1917 het algemeen kiesrecht ingevoerd, waarna het land snel moderner werd. na de tweede wereldoorlog verruilde nederland zijn neutraliteit voor een actief buitenlands beleid, verloor het zijn belangrijkste kolonie en werd het opgenomen in de pax americana. gedurende de roerige jaren zestig veranderde de verzuilde samenleving snel in een open democratie met mondige burgers. met dit boek biedt friso wielenga een compleet overzicht van de binnen- en buitenlandse politiek en van de politiek-culturele geschiedenis van nederland in de twintigste eeuw. het beginpunt is de late negentiende eeuw, met de opkomst van de eerste politieke partijen, economische modernisering en toenemende verzuiling. afgesloten wordt met de bewogen beginjaren van de eenentwintigste eeuw, die werden getekend door het multiculturele drama, de moorden op pim fortuyn en theo van gogh, en een instabiel geworden politiek landschap. dit boek, dat oorspronkelijk in het duits verscheen, levert een toegankelijke analyse van de nederlandse politiek tussen continuiteit en verandering in de lange twintigste eeuw. -------------------------------------------------------------------------------- over de auteur(s): prof.dr. friso wielenga is directeur van het zentrum fur niederlande-studien van de westfalische wilhelms-universitat in munster. -------------------------------------------------------------------------------- ook van de auteur(s): van vijand tot bondgenoot[jan. 2001] schaduwen van de duitse geschiedenis[jan. 2001] -------------------------------------------------------------------------------- inhoudsopgave: 1. inleiding 2. de modernisering van nederland sinds de late 19e eeuw schoolstrijd en confessionele partijvorming socialisten, liberalen en de sociale kwestie uitbreiding van het kiesrecht en de pacificatie van 1917 modernisering en economische expansie buitenlandse politiek koningshuis en natievorming nederland en de eerste wereldoorlog economische gevolgen en sociale onrust 3. verzuiling, stabiliteit en crisis (1918-1940) verzuiling versterking van de zuilen stabiliteit en onbehagen. de democratie in het interbellum economie en modernisering in de jaren twintig en dertig voltooide sociaal-democratische ingroei in het verzuilde bestel neutraal tussen de mogendheden: buitenlandse politiek 1918-1940 duitse aanvalsplannen 4. de bezettingstijd 1940-1945 10 mei 1940 februari 1941: nederlaag, acceptatie en accomodatie februari 1941 voorjaar/zomer 1943: toenemende onderdrukking, confrontatie en jodendeportaties voorjaar/zomer 1943 herfst 1944: verscherping van exploitatie en onontkoombare toespitsing september 1944 5 mei 1945: frontgebied, hongerwinter en ontreddering 5. wederopbouw tussen vernieuwing en restauratie (1945-1958) politiek tussen herstel en vernieuwing bijzondere rechtspleging en zuivering gemeenschap, gezag en koningshuis economisch herstel nieuwe wegen in de buitenlandse politiek dekolonisatie van nederlands-indie 1945-1949. 6. de lange jaren zestig. protest, ontzuiling, participatie (1958-1977) ontzuiling en protest verkiezingen en het politieke landschap het kabinet den uyl crises welvaart en sociale verhoudingen buitenlandse politiek tussen continuiteit en vernieuwing. 7. realisme, hernieuwde consensus en het zoeken naar een nieuw evenwicht 1977- heden politiek klimaat en nieuwe sociale bewegingen het tijdperk lubbers (1982-1994) hoog gestegen, diep gevallen: de paarse coalitie 1994-2002 pim fortuyn en de revolte van 2002 zoeken naar een nieuw evenwicht nieuwe wegen en oude reflexen in de buitenlandse politiek 8. slotbeschouwing