deze bundel vormt de neerslag van de 12e nederlandse metaaltijdendag, gehouden op 18 oktober 2024 in leiden. het congres werd dit jaar gecombineerd met een bezoek aan de zojuist geopende tentoonstelling ‘bronstijd. vuur van verandering’ in het rijksmuseum van oudheden. in de ochtend werden er lezingen gehouden rondom het thema ‘bronstijd’. in de middag was er een parallelle sessie en plenaire sessie waarin ruimte was voor een breed scala aan onderwerpen die de gehele periode van de metaaltijden omvatten. verschillende sprekers hebben hun lezing vertaald naar een artikel voor deze bundel. dit is aangevuld met artikelen over verschillende onderwerpen. u kunt onder andere lezen over atlantische zwaarden in de lage landen, het voorkomen van eland in de nederlandse bronstijd, het roken van kabeljauw en rechthoekige structuren uit de late ijzertijd. de metaaltijdendag is een initiatief van de stichting metaaltijdenonderzoek nederland (smon), die zo een breed platform wil bieden aan een ieder met belangstelling voor de laat-prehistorische samenlevingen. om de verhalen zoveel mogelijk toegankelijk te maken, biedt de stichting de gelegenheid de gehouden lezingen te publiceren in een bundel. in die zin vormt deze publicatie de verslaglegging van het jaarlijkse congres, maar ook andere bijdragen over de metaaltijden zijn welkom. samengebracht in deze bundel raken de verhalen over, en interpretaties van, laat-prehistorische samenlevingen verbonden.