met bommen en diplomatie naar autonomie na de eerste wereldoorlog werd de europese landkaart grondig hertekend. hierbij werd een deel van de oostenrijkse provincie tirol overgeheveld naar italie. een gebied waar amper 4 procent italianen woonden, werd plots italiaans. de duitstaligen en de ladiners werden een rechteloze minderheid in het nieuwe vaderland. het fascistisch regime voerde een brutale assimilatiepolitiek. van het machteloze oostenrijk viel geen bijstand te verwachten en voor het nationaalsocialistische duitsland was een bondgenootschap met italie belangrijker dan de volksgenoten in zuid-tirol. na de tweede wereldoorlog bleef zuid-tirol bij italie, met op papier een autonomiestatuut. dat statuut werd schaamteloos met voeten getreden tot er activisten naar radicale middelen grepen. vanaf 1961 pleegde de bas (befreiungsauschuss sudtirol) tal van bomaanslagen tegen economische doelwitten en symbolen van de italiaanse onderdrukking. de italiaanse politiek nam het probleem eindelijk ernstig en in 1972 kwam er een beter autonomiestatuut. italie sloeg hard terug. de carabinieri gingen zich te buiten aan onmenselijke folteringen en tal van activisten werden tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. ondertussen kwamen ook de geheime diensten in actie. tal van zogezegde aanslagen werden gemanipuleerd of zelfs opgezet door geheimagenten. eerst door italiaanse diensten en in een latere fase ook door agenten uit het toenmalige oostblok. de koude oorlog werd ook in zuid-tirol uitgevochten met weinig orthodoxe middelen. het autonomiestatuut zorgt ervoor dat zuid-tirol zijn eigenheid kan bewaren maar de uitdaging blijft. italie probeert nog altijd om de autonomie zo beperkend mogelijk toe te passen en de taalwetgeving te omzeilen. de droom om dit gebied grondig te italianiseren werd nooit opgeheven.