dit liber amicorum markeert de pensionering van ivo van der steen na een carriere van meer dan 30 jaar als europeesrechtelijk adviseur bij de rijksoverheid. de titel en het thema van het boek, loyale samenwerking binnen de eu, zijn hem op het lijf geschreven. de warme herinneringen aan de samenwerking met ivo in deze bundel komen niet alleen van de collega’s bij de rijksoverheid, maar ook van juristen werkzaam bij de instellingen en eu-specialisten in de academische wereld, die allen in de afgelopen jaren het juridische pad met ivo hebben gekruist. de diversiteit aan bijdragen in deze bundel weerspiegelt de brede belangstelling en kennis van ivo. de bijdragen gaan over de waarden van de eu, de institutionele dimensie van de eu, de materiele dimensie van de eu, de sociale dimensie van de eu, en de externe betrekkingen van de eu. het is een eerbetoon aan collega, inspirator en leermeester ivo, en aan de belangrijke inhoudelijke bijdrage die ivo heeft geleverd aan de ontwikkeling van het europese recht in de nederlandse rechtspraktijk.