elisabeth couperus-baud (1867-1960) speelde een centrale rol in het leven van louis couperus. zij nam hem alle dagelijkse zorgen uit handen, zodat hij ongestoord aan zijn literaire oeuvre kon werken. verder hielp zij haar man met bronnenonderzoek voor de historische romans en verhalen, schreef zij lange tijd de kladhandschriften in het net over en assisteerde zij bij de correctie van de drukproeven. minder bekend is, dat zij ook een eigen carriere had als vertaalster. in ruim dertig jaar vertaalde zij romans, verhalen en toneelstukken uit het engels, frans, duits, spaans en italiaans. in dit essay wordt voor het eerst uitvoerig ingegaan op de vertaalarbeid van elisabeth couperus: hoe kwam de keuze van de vertaling tot stand, hoe ging de vertaalster te werk en hoe werden de boeken ontvangen? deze vragen worden behandeld aan de hand van de eerste drie vertalingen van mevrouw couperus, waaronder die van de beroemde roman the picture of dorian gray van oscar wilde. na het essay volgen enkele niet eerder gepubliceerde brieven van elisabeth couperus, die onlangs zijn teruggevonden. dr. h.t.m. van vliet (1950) is een gerenommeerd couperus-kenner. hij was verantwoordelijk voor de uitgave van de volledige werken louis couperus in 50 delen. daarnaast bezorgde hij een uitgave van de correspondentie van couperus en publiceerde hij talrijke boeken en artikelen over het leven en het werk van de haagse schrijver. zijn meest recente publicatie was een uitgave van de brieven van elisabeth couperus-baud onder de titel dienstbaar tot het einde (2016).