dit leerboek geeft studenten geneeskunde, anesthesiemedewerkers en assistenten anesthesiologie en chirurgie gedegen basiskennis over het specialisme anesthesiologie. het boek sluit aan bij het brede takenpakket van de anesthesioloog: van het zelf uitvoeren van algehele en regionale anesthesie op behandel- en operatiekamers tot de coordinatie van behandeling en logistiek op de afdelingen spoedeisende hulp en intensive care. nu eens zetten anesthesiologen hun vakkennis in voor een pasgeborene van een halve kilogram, dan weer voor een kwetsbare hoogbejaarde patient met een marginale hartfunctie.  leerboek anesthesiologie gaat in op onderwerpen waarin steeds meer anesthesiologen zich specialiseren, zoals intensivecaregeneeskunde, bestrijding van chronische pijn en palliatieve zorg. daarnaast is er aandacht voor de spilfunctie die een anesthesioloog in een ziekenhuis heeft in de samenwerking met zowel snijdende als beschouwende disciplines.  dit is de vierde druk van  leerboek anesthesiologie. deze herziene en geactualiseerde versie bestaat uit zes delen: ok-complex, veiligheid, apparatuur en opleiding; tijdens anesthesie gebruikte farmaca; basisprincipes van anesthesie en intraoperatieve problematiek, preoperatieve zorg; anesthesie bij chirurgische ingrepen en speciele doelgroepen; postoperatieve zorg, pijnbehandeling en spoedeisende hulp. elk hoofdstuk begint met een korte inleiding, bevat een discussie over een controversieel onderwerp in de anesthesiologie en eindigt met een samenvatting in kernpunten. de auteurs van  leerboek anesthesiologie zijn anesthesiologen die werken in opleidingscentra voor anesthesiologie en in perifere ziekenhuizen in nederland. de redactie is in handen van dr. p.j. hennis, dr. h.p.a van dongen en prof. dr. w.a van klei.