franciscus van den enden, spinoza’s leraar latijn en geestverwant, was een van de radicaalste denkers van de vroege verlichting. hij had zich nooit zo met politiek beziggehouden, totdat hij in 1661 door een groep mensen werd benaderd die een vrije cooperatie in de kolonie nieuw nederland wilde stichten. van den enden schreef namens hen verzoekschriften aan het stadsbestuur; tevergeefs, want daar vond men het plan te eigenzinnig en te duur. van den enden publiceerde zijn verzoekschriften met een wervende inleiding en een politiek nawoord. daarmee vormt het kort bericht de basis voor de revolutionaire ideeen die hij in zijn vrije staatkundige stellingen uitwerkte en die uiteindelijk tot zijn executie in parijs zouden leiden. in dezelfde tijd kreeg de al even radicale pieter plockhoy wel toestemming om met een groep gelijkgestemden scheep te gaan naar de amsterdamse kolonie aan de zuidrivier (nu de delaware). ook plockhoy publiceerde zijn plan. beide teksten verschijnen nu voor het eerst in modern nederlands, met een inleiding en verklarende noten van vertaler roek vermeulen