de opkomst van het derde rijk door de ogen van het duitse volk – gebaseerd op nieuw archiefmateriaal na het voltooien van zijn veelgeprezen trilogie over het derde rijk was er een vraag die historicus richard j. evans maar niet losliet: hoe heeft het zover kunnen komen dat een samenleving zo massaal de wil van het kwaad tot uitvoering bracht? om de opkomst en invloed van het nationaalsocialisme te kunnen doorgronden neemt hij ons mee naar de oorsprong: de levens van de belangrijkste leden van de nazibeweging. in hitlers mensen schetst evans biografische portretten van hitler en zijn trouwste volgelingen. met oog voor detail en op basis van recent geopenbaard archiefmateriaal ontleedt hij het derde rijk aan de hand van de persoonlijke en professionele levens van de mensen die het vormgaven. van zijn meest beruchte beleidsmakers zoals propagandist goebbels en ss-leider himmler tot degenen die het nazibeleid uitvoerden, maar daarna grotendeels vergeten zijn, zoals schoolmeester julius streicher en actrice leni riefenstahl. en door de mensen achter het nazibewind centraal te stellen toont evans de complexiteit van medeplichtigheid en laat hij zien dat de grenzen tussen individuele en collectieve verantwoordelijkheid – en zelfs tussen het kwaad en rationaliteit – vaak moeilijk te ontwaren zijn. richard j. evans is een toonaangevend historicus in de moderne duitse geschiedenis en emeritus hoogleraar aan de universiteit van cambridge. in zijn lange carriere ontving hij diverse prijzen voor zijn bijdrage aan de geesteswetenschappen en in 2022 werd hij benoemd tot erelid van de oostenrijkse academie van wetenschappen. van zijn hand verschenen eerder onder andere de eeuw van de macht, de succesvolle serie het derde rijk en het nazisme en complottheorieen. over het nazisme en complottheorieen: ‘aan de hand van de complotten van de nazi’s laat historicus richard j. evans zien hoe hardnekkig complottheorieen zijn.’ •••• nrc ‘evans’ spannende boek legt de nadruk op het grote contrast tussen de historische werkelijkheid en de extreme verdichting daarvan. evans past toe wat hij de enige aanpak van complottheorieen noemt: ze grondig op hun (on)waarheid onderzoeken.’ geschiedenis magazine