in de serie aspekt tweede wereldoorlog (atw) verschijnen geregeld thematische bundels over diverse onderwerpen uit de tweede wereldoorlog, de aanloop erheen en de gevolgen ervan. na het themanummer over ‘russische invasies’ is dit deel volledig gewijd aan nederland in de tweede wereldoorlog. hoewel er al veel geschreven is over die heftige periode, blijkt steeds weer dat veel nog onbelicht of onderbelicht is. zo is het vertrek van koningin wilhelmina en haar ministers in mei 1940 tijdens de oorlog en de jaren erna met geheimzinnigheid omringd geweest, wat tot vele sterke verhalen en zelfs mythes heeft geleid. in deze bundel vindt u het echte verhaal, nauwgezet uitgezocht op basis van ooggetuigenverklaringen. tijdens de inval van de duitsers is er door onze militairen op de grebbeberg zwaar en heldhaftig gevochten, echter met de nare schaduw van oorlogsmisdaden door hen begaan. twee militair-historici beschrijven hier het eenzijdige debat over vermeende schendingen van het oorlogsrecht. het is verbazingwekkend dat het bij velen nagenoeg onbekend is dat tussen 500.000 en 600.000 nederlandse jongens en mannen tijdens wo2 in en voor nazi-duitsland dwangarbeid hebben verricht. ongeveer 30.000 van hen zijn niet meer teruggekeerd. in dit boek zijn drie bijdragen gewijd aan de arbeitseinsatz, twee essays van duitse historici en een met het verhaal over teun van rixtel, een bossche man en vader die niet meer thuis kwam.. toen in het najaar van 1944 zuid-nederland bevrijd werd en in mei 1945 het noorden, meldden vele nederlandse jongens en mannen zich als oorlogsvrijwilliger. zij vormden de basis voor de nieuw op te bouwen nederlandse krijgsmacht. over hen gaat het in de vier laatste bijdragen in dit boek.