vijftig jaar geleden, op 20 november 1975, stierf dictator francisco franco in het hospital de la paz te madrid. sindsdien heeft spanje een opmerkelijke transitie ondergaan: in slechts vijftig jaar tijd is de overgang van autoritair regime naar parlementaire democratie succesvol afgerond, is de spaanse economie in rap tempo verder gemoderniseerd en is spanje een van de meest loyale lidstaten van de europese unie (eu) geworden. spanje is uitgegroeid tot een volwaardig west-europees land, inclusief alle verworvenheden en uitdagingen die het huidige tijdsgewricht kenmerken. in 'het spaanse mirakel' beschrijft politicoloog otto holman deze geslaagde, en toch wel miraculeuze terugkeer van spanje naar de kern van europa aan de hand van de politieke gebeurtenissen en sociaaleconomische ontwikkelingen in de laatste halve eeuw.