vier zinnen. een woestijn, een vrouw, een boom. wanneer de koran vertelt over maria's barensweeen, vat hij alles samen in vier verzen. maar uit dat kleine zaad wandelt een heel bos tevoorschijn. maria, die wenst te sterven, hoort een stem — niet van boven, maar van onder haar voeten: uw heer heeft onder u een waterloop doen vloeien. duizenden jaren hief de mens zijn hoofd op naar wat hoog is, op zoek naar hulp. hier keert de richting zich om. alsof god het adres heeft veranderd dat iedereen uit het hoofd had geleerd. doğan legt drie boeken naast elkaar — koran, evangelie, tora — en toont de ene gedeelde architectuur die islam, christendom en jodendom samen dragen. elk groot begin draagt dezelfde handtekening: een onaangeroerde plaats, een goddelijke adem, een water dat opwelt uit de aarde, een helper. die onaangeroerde plaats is telkens een paradijs: de bodem van eden, het dal van mekka, het lichaam van maria. adam ontvangt hulp, ismael vindt het water, jezus geeft het. dit boek voert de lezer terug naar zijn eigen geboorte: ook u kwam voort uit een vrouw, ook onder u vloeide een water, ook u had een helper. ook de baarmoeder was een paradijs. voor wie bereid is omlaag te kijken