hervorming of revolutie? is rosa luxemburgs bijdrage aan een ­debat dat de socialistische beweging van haar tijd verscheurde en dat ­daarna steeds in nieuwe vormen opleefde: is een post-kapitalistische maatschappij bereikbaar via stapsgewijze verandering, of alleen door radicale sociale revolutie? de 27-jarige luxemburg schreef met dit boek een van de krachtigste pleidooien voor fundamentele sociale transformatie. meer dan ­honderd jaar na de oorspronkelijke uitgave in 1899 heeft het zijn scherpte niet verloren, integendeel: haar ­analyse van de grenzen van hervormingspolitiek biedt verrassend ­actuele aanknopingspunten voor kritiek op het hedendaagse globale kapitalisme. rosa luxemburg (1871-1919) werd geboren in russisch-polen in een joods gezin. als vluchtelinge in duitsland groeide ze uit tot een van de bekendste woordvoerders van de marxistische linkervleugel van de sociaal-democratie. productief en scherp schreef ze over ­socialistische strategie, economische theorie en haar onverzoenelijke verzet tegen de wereldoorlog. dat verzet had een prijs: een toespraak tegen de oorlog bracht haar in 1915 ­achter de tralies. pas de duitse revolutie van november 1918 zette haar definitief op vrije voeten. ze stortte zich onmiddellijk in het ­revolutionaire werk in berlijn, waar leden van een rechtse militie haar twee maanden later vermoordden.