‘ken u zelf!’? wat bezielt ons? wie of wat heerst in onze binnenkamer?: eros als verpersoonlijking van de hartstocht, de overgave, het zinnelijke genot, de roes? of psyche als belichaming van de ziel, het beschouwelijke, het rationeel-schone? in de roman ‘hels en hemels’ biedt schrijver henk swart tegenstrijdige antwoorden op deze vragen door de lezer onder te dompelen in een turbulente, gewelddadige tijd, de 16de en 17de eeuw. we leven mee met drie hoofdpersonen die op de drempel van de volwassenheid wandelen en wankelen tussen eros en psyche. zijn het helden of antihelden? in de eerste twee delen volgen we de coming-of-age van een jonge 16e-eeuwse schilder, jan swart van groningen. we trekken met hem mee door het europa van toen, waar hij als schuchtere jongeling zich bezeert aan gewelddadige, godsdienstige doordraverij. in deel drie ontmoeten we een jonge spaanse edelman die door een vrouwenaffaire zijn eer en reputatie verliest en zich van zijn familie moet rehabiliteren door dienst te nemen in het leger van alva. ten slotte belanden wij in deel vier (een thriller), in een sappemeers lusthof, welgelegen waar de hoofdzonden hoogtij vieren, maar waar uiteindelijk eros’ gouden pijl van liefde overwint. deze roman, vol hemelse erotiek en helse seks, vol geloofswaanzin en ideologische verblinding, vol machtswellust en zelfzucht, vol genegenheid en naastenliefde, vol verdraagzaamheid en empathie, vol geschiedenis en kunst, houdt ons een spiegel voor. de vier verhalen roepen ons op te kiezen tegen het leugenachtige, tegen het lelijke, tegen het onwaarachtige, voor het ware, het goede en het schone, voor mede-menselijkheid. zoals een gronings gezegde luidt: ‘aander luu binnen ook luu’ (andere mensen zijn ook mensen).