dit cahier is een kennismaking met en spoorboekje voor het nederlands internationaal burgerlijk procesrecht. het is geschreven voor studenten en praktijkjuristen die snel willen weten wat de hoofdlijnen zijn en op welke plekken zij verder moeten zoeken voor verdere achtergrond. de focus ligt op burgerlijke en handelszaken voor de overheidsrechter, met hier en daar uitstapjes naar arbitrage en insolventie- en personen- en familierecht. de tweede druk is een volledige herziening van de vorige druk uit 1993. dat kan ook niet anders, gelet op de grote ontwikkelingen die het internationaal privaatrecht sindsdien heeft doorgemaakt. in deze tweede druk is meer aandacht besteed aan internationale rechtsmacht, erkenning en tenuitvoerlegging en bijzondere procedures op basis van eu-regelingen (zoals het europees bankbeslag) dan in de vorige druk. verder is de opzet gelijk gebleven. er is dus tamelijk veel ruimte ingeruimd voor enkele losse onderwerpen van internationaal burgerlijk procesrecht: internationale betekening, toegang tot de rechter en gefinancierde rechtsbijstand in grensoverschrijdende zaken, bewijs en bewijsverkrijging en de behandeling van buitenlands recht in de nederlandse procedure.