existentialisten beweren dat mensen in alle omstandigheden een keus hebben. dat is niet zo: onze primaire wil om te leven domineert. en wie niet wil sterven ziet zich soms genoodzaakt dingen te doen die hij helemaal niet wil. vaak zijn die handelingen volstrekt in strijd met de algemeen geldende moraal. het eerste van deze beide verhalen speelt meer dan duizend jaar geleden. de omstandigheden zijn puur natuurlijk: het recht van de sterkste is bepalend. het tweede verhaal speelt in de sovjet-unie in 1953 waar niet de natuur maar de cultuur (van het marxisme) leidend is. het resultaat is nog veel verschrikkelijker.