in het tweede deel van de reeks ‘cahiers etty hillesum’ wordt bijzondere aandacht besteed aan etty hillesum en haar zoektocht in oorlogstijd. haar opvattingen over lotsverbondenheid, behoud van de menselijke waardigheid en verinnerlijking ontwikkelden zich in een periode, waarin humaniteit juist onder de grootst mogelijke druk stond. door vergelijking met andere auteurs en het analyseren van dagboekteksten worden hillesums ideeen in de juiste context geplaatst. de selectie uit haar dagboeken, die nu veertig jaar geleden onder de titel ‘het verstoorde leven’ verscheen, bleek een groot succes en de vertalingen ervan in achttien talen maakten de tekst ook voor niet-nederlandstalige lezers toegankelijk. zo hebben hillesums dagboeken in het buitenland – met name in landen waar een van de romaanse talen wordt gesproken – een brede lezerskring gevonden, maar ook auteurs geinspireerd om over haar te schrijven, zoals de helaas vroegtijdig overleden italiaanse hillesum-kenner fulvio manara (1958-2016), bij wiens hillesum-onderzoek in dit deel wordt stilgestaan. bijzonder in dit verband is het project ‘etty hillesum cards’, dat een bijdrage wil leveren aan de vrede in het midden-oosten; hierover is in dit deel een boeiende bijdrage opgenomen. gedegen wetenschappelijk onderzoek naar de beschikbare bronnen leidt tot een weloverwogen beeld van etty hillesum, haar gedachtewereld en haar omgeving. iedereen die in hillesums werk en leven is geinteresseerd, vindt daarom in dit tweede deel van de reeks ‘cahiers etty hillesum’ bijzonder interessante lectuur. prof. dr. klaas a.d. smelik studeerde theologie, semitische talen, oude geschiedenis en archeologie in utrecht, amsterdam en leiden. hij doceerde hebreeuws, hebreeuwse bijbel, jodendom en oude geschiedenis in amsterdam, utrecht, brussel, leuven en gent. hij bezorgde de integrale uitgave van de nagelaten geschriften van etty hillesum en is daarnaast specialist op het gebied van het antisemitisme. hij is auteur, medeauteur en eindredacteur van een vijftigtal boeken. hij staat bekend om zijn heldere schrijfstijl en brede eruditie.