abraham johannes cuffeler (1637-1694) was nauw bevriend met spinoza en raakte in de ban van diens ideeen. in zijn driedelig boek principia pantosophiae (een alomvattende filosofie) poogt cuffeler alle beschikbare kennis van zijn tijd samen te brengen. daarmee is zijn boek een voorloper van de latere encyclopedieen. cuffelers verlangen naar wiskundig samenhangende, universele en allesomvattende kennis maakt zijn principia pantosophiae tot een wetenschappelijke utopie. het eerste deel, hier integraal vertaald, behandelt de logica. de andere delen – over mathematica (inclusief astronomie) en fysica – behandelen onder meer de conatus van hobbes en spinoza. dit betreft de kracht die beweging veroorzaakt. cuffelers boek, hier voor het eerst in gedeeltelijke vertaling, biedt ons een uniek inkijkje in het denken van de ‘radicale verlichting’.