dysfagie is een stoornis die zowel levenskwaliteit als levensverwachting aanzienlijk kan beinvloeden. de zorg voor mensen met dysfagie kende de laatste decennia een enorme kwantitatieve en kwalitatieve groei. logopedisten, verpleegkundigen en andere paramedici worden steeds beter opgeleid en de patient met dysfagie krijgt steeds meer therapie op maat van zijn specifieke problemen. dit handboek biedt alles wat de hulpverlener nodig heeft voor adequate dysfagiezorg: relevante wetenschappelijke achtergrond, klinische instrumenten voor observatie en onderzoek, therapiemodellen en concrete zorgplanning voor zowel verworven dysfagie als ontwikkelingsdysfagie. dit is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen collega's met uiteenlopende expertise. het is gebaseerd op recente wetenschappelijke bevindingen en de eigen klinische expertise van de auteurs. op een bijhorende website zijn diverse invulformulieren beschikbaar: signaallijst, anamnese, verpleegkundige screening, diagnostisch onderzoek, fees-protocol, dysfagie handicap index, adviezen, sondevoeding, tongkracht, motorische training, adviezen voor omgeving, voedingsanamnese, klinische evaluatie, ... bij dit boek hoort hoort een downloadbaar bestand. met de code die u in het boek vindt kunt u dit bestand op www.dl.garant-uitgevers.eu downloaden. over de auteur(s): marc de bodt is logopedist en doctor in de medische wetenschappen. hij is hoofd van het universitair revalidatiecentrum van het uz antwerpen, hoofddocent aan de ua en gastprofessor aan ugent (logopedische & audiologische wetenschappen). cindy guns is logopedist en audioloog. zij is verbonden aan het universitair revalidatiecentrum voor communicatiestoornissen van het uz antwerpen. zij heeft een bijzondere expertise op het domein van dysfagie en is auteur van talrijke publicaties. marleen d'hondt is logopedist, bobath-therapeut en sr. teacher erkend door de ebta. zij is tevens docent aan de arteveldehogeschool, lid van de multidisciplinaire slikpolikliniek voor kinderen (uz- gent) en auteur van verschillende publicaties op het domein van slikken. jan vanderwegen is nko- en revalidatiearts met bijzondere interesse in stem- en slikproblemen. hij is actief betrokken bij de dysphagia research society en de belgian society for swallowing disorders. hij consulteert in het umc sint-pieter (brussel) en doceert anatomie en fysiologie aan de thomas more hogeschool (antwerpen). gwen van nuffelen werkt als logopedist in het universitair revalidatiecentrum van het uz antwerpen. ze is doctor in de medische wetenschappen en als gastprofessor verbonden aan de universiteit antwerpen.