dit boek gaat over de duw- en sleepboten die de rivier de zaan bevaren. in 2024 kwamen bijna 6.800 binnenvaartschepen door de wilhelminasluis, waarvan ongeveer 1.000 duw- en sleeptransporten. met dit laatste aantal staat de wilhelminasluis in de top 3 van meest gebruikte sluizen in nederland. in 2024 werd op de zaan voor het eerst in nederland elektrische duwvaart geintroduceerd voor de grote cacao verwerkende bedrijven cargill en ofi/olam. naast de beroepsvaart wordt de zaan ook bevaren door talloze sleepboten van liefhebbers, die zowel door de wilhelminasluis als door de hondsbosschesluis worden geschut. in deze tweede uitgave over 2024 en 2025 zijn weer meer dan 100 duw- en sleepboten opgenomen, waarbij van elke boot foto’s en een korte beschrijving zijn toegevoegd, voor zover beschikbaar. correcties en/of aanvullingen zijn welkom op het mailadres: duwenenslepenopdezaan@gmail.com op de facebook-pagina 'duwen en slepen op de zaan'. naast dit boek zal ik regelmatig extra foto’s en updates publiceren op deze facebook-pagina.