sacks laat zien hoe de verbondspolitiek van de tora de basis vormt voor onze huidige westerse democratie. vrijheid is hard werken; we moeten haar voortdurend uitleggen en vernieuwen, bevechten en vieren. deuteronomium heeft de vorm van een klassiek verbond tussen twee machthebbers, maar de inhoud is ronduit revolutionair. het is namelijk een verbond tussen god en mensen, en ze beloven rechtvaardig en trouw te zijn. in deuteronomium zet mozes de verbondspolitiek uiteen. samenleven in het beloofde vrije land, zo vertelt hij, moet gebaseerd zijn op rechtvaardigheid. wetten zijn er om ieders vrijheid en welzijn te beschermen. samenleven betekent: niemand mag vergeten worden, en niemand staat boven de wet. iedereen plukt de vruchten van de welvaart, en iedereen draagt zorg voor zijn naaste en voor de samenleving als geheel. nooit meer slavernij, nooit meer onderdrukking! extra: dit deel bevat uitgebreide registers bij de hele serie (behandelde thema’s, aangehaalde personen, bijbelverwijzingen). dat maakt de serie tot een uniek naslagwerk bij de bijbel. dit is het slotdeel van rabbijn jonathan sacks’ vijfdelige standaardwerk bij de boeken van mozes. hij legt verbanden met de tora als geheel, met filosofie en wereldgeschiedenis, en met ons persoonlijke leven. elk essay is afzonderlijk te lezen. jonathan sacks (1948-2020) was opperrabbijn van groot-brittannie, lid van het britse hogerhuis, en auteur van vele boeken waaronder ‘een gebroken wereld heel maken’ en de vijfdelige serie ‘verbond en dialoog – joodse lezing van de tora’. trouw: ‘je kunt je haast niet voorstellen dat een serie commentaren op de vijf boeken van mozes zo interessant en actueel kan zijn.’ tony blair: ‘jonathan sacks is een intellectuele reus. hij weet inzichten uit de religie aan de moderne wereld te verbinden, en op een overtuigende manier het verhaal van het geloof opnieuw te vertellen. een zeldzame prestatie.’ inspirare: ‘voor liefhebbers van de bijbel zijn dit werkelijk adembenemende stukken tekst.’ woord en dienst * * * * *: ‘het commentaar leest als een roman, onder meer door het beeldend taalgebruik en sacks’ inlevingsvermogen.’ willem smouter, eo: ‘ik ben zeer onder de indruk van de vertaling. die loopt, glanst en neemt je mee.’ henri bontenbal: ‘een politiek van hoop, tegenover een politiek van wantrouwen en cynisme: dat is de opdracht die rabbijn sacks de christendemocratie heeft meegegeven.’ trouw * * * * *: “een must-read voor iedereen die nadenkt over de verhouding tussen politiek en religie.”